Ciekawe miejsca w sieci Da³ mu powa¿nie rêkê do poca³owania I w skroñ uca³owawszy, uprzejmie pozdrowi³; A choæ przez wzglad na gosci niewiele z nim mówi³, Widaæ by³o z ³ez, które wylotem kontusza Otar³ prêdko, jak kocha³ pana Tadeusza. W slad gospodarza wszystko ze ¿niwa i z boru, I z ³ak, i z pastwisk razem wraca³o do dworu. Tu owiec trzoda beczac w ulicê siê t³oczy I wznosi chmurê py³u; dalej z wolna kroczy Stado cielic tyrolskich z mosiê¿nymi dzwonki; Tam konie r¿ace leca ze skoszonej ³aki; Wszystko bie¿y ku studni, której ramiê z drzewa Raz wraz skrzypi i napój w koryta rozlewa. Sêdzia, choæ utrudzony, chocia¿ w gronie gosci, Nie uchybi³ gospodarskiej, wa¿nej powinnosci: Uda³ siê sam ku studni; najlepiej z wieczora Gospodarz widzi, w jakim stanie jest obora; Dozoru tego nigdy s³ugom nie poruczy.Bo Sêdzia wie, ¿e oko pañskie konia tuczy. Wojski z woznym Protazym ze swiecami w sieni Stali i rozprawiali, nieco poró¿nieni, Bo w niebytnosæ Wojskiego Wozny po kryjomu Kaza³ sto³y z wieczerza powynosiæ z domu I ustawiæ co prêdzej w posrodku zamczyska, Którego widne by³y pod lasem zwaliska. Po có¿ te przenosiny? Pan Wojski siê krzywi³ I przeprasza³ Sêdziego; Sêdzia siê zadziwi³, Lecz sta³o siê; ju¿ pózno i trudno zaradziæ, Wola³ gosci przeprosiæ i w pustki prowadziæ. Po drodze Wozny ciagle Sêdziemu t³umaczy³, Dlaczego urzadzenie pañskie przeinaczy³: We dworze ¿adna izba nie ma obszernosci Dostatecznej dla tylu, tak szanownych gosci; W zamku sieñ wielka, jeszcze dobrze zachowana, Sklepienie ca³e - wprawdzie pêk³a jedna sciana, Okna bez szyb, lecz latem nic to nie zawadzi; Bliskosæ piwnic wygodna s³u¿acej czeladzi. Tak mówiac, na Sêdziego mruga³; widaæ z miny Na pamiatkê, ¿e w czasie wojny siê urodzi³), Dobrze, mój Tadeuszu, ¿es siê dzis nagodzi³ Do domu, w³asnie kiedy mamy panien wiele. Stryjaszek mysli wkrótce sprawiæ ci wesele; Jest z czego wybraæ; u nas towarzystwo liczne Od kilku dni zbiera siê na sady graniczne Dla skoñczenia dawnego z panem Hrabia sporu; I pan Hrabia ma jutro sam zjechaæ do dworu; Podkomorzy ju¿ zjecha³ z ¿ona i z córkami. M³odzie¿ posz³a do lasu bawiæ siê strzelbami, A starzy i kobiety ¿niwo ogladaja Pod lasem, i tam pewnie na m³odzie¿ czekaja. Pójdziemy, jesli zechcesz, i wkrótce spotkamy Stryjaszka, Podkomorstwo i szanowne damy". Pan Wojski z Tadeuszem ida pod las droga I jeszcze siê do woli nagadaæ nie moga. S³oñce ostatnich kresów nieba dochodzi³o, Mniej silnie, ale szerzej ni¿ we dnie swieci³o, Ca³e zaczerwienione, jak zdrowe oblicze Gospodarza, gdy prace skoñczywszy rolnicze.Na spoczynek powraca. Ju¿ krag promienisty Spuszcza siê na wierzch boru i ju¿ pomrok mglisty, Nape³niajac wierzcho³ki i ga³êzie drzewa, Ca³y las wia¿e w jedno i jakoby zlewa; I bór czerni³ siê na kszta³t ogromnego gmachu, S³oñce nad nim czerwone jak po¿ar na dachu; Wtem zapad³o do g³êbi; jeszcze przez konary B³ysnê³o jako swieca przez okienic szpary I zgas³o. I wnet sierpy gromadnie dzwoniace We zbo¿ach i grabliska suwane po ³ace Ucich³y i stanê³y: tak pan Sêdzia ka¿e, U niego ze dniem koñcza pracê gospodarze. "Pan swiata wie, jak d³ugo pracowaæ potrzeba; S³oñce, Jego robotnik, kiedy znidzie z nieba, Czas i ziemianinowi ustêpowaæ z pola". Tak zwyk³ mawiaæ pan Sêdzia, a Sêdziego wola By³a ekonomowi poczciwemu swiêta; Bo nawet wozy, w które ju¿ sk³adaæ zaczêto Kopê ¿yta, niepe³ne jada do stodo³y; Ciesza siê z nadzwyczajnej ich lekkosci wo³y